De 17 leden van het Internationaal Gerechtshof (ICJ) hebben hun voorlopige uitspraak gedaan op 26 januari 2024. Na besloten te hebben dat de aanvraag van Zuid-Afrika ontvankelijk was, in tegenstelling tot de aanvraag van Israël, oordeelde het Hof.
HET HOF, gelast de volgende voorlopige maatregelen:
*Overeenkomstig zijn verplichtingen krachtens het Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide neemt de staat Israël alle maatregelen die in zijn macht liggen om te voorkomen dat tegen de Palestijnen van Gaza enige handeling wordt begaan die onder de werkingssfeer van artikel II van het Verdrag valt, in het bijzonder de volgende handelingen:
a) Moord op groepsleden ;
b) ernstig lichamelijk of geestelijk letsel van leden van de groep ;
(c) het opzettelijk onderwerpen van de groep aan levensomstandigheden die berekend zijn om haar fysieke vernietiging geheel of gedeeltelijk teweeg te brengen; en
d) maatregelen om geboorten binnen de groep te voorkomen;
*De staat Israël moet er met onmiddellijke ingang voor zorgen dat zijn leger geen van de in punt 1 genoemde daden begaat;
*De staat Israël moet alle maatregelen nemen die in zijn macht liggen om het rechtstreeks en publiekelijk aanzetten tot het plegen van genocide tegen leden van de Palestijnse groep in de Gazastrook te voorkomen en te bestraffen;
*De staat Israël moet onmiddellijke en effectieve maatregelen nemen om de verstrekking van dringend noodzakelijke basisvoorzieningen en humanitaire hulp mogelijk te maken om de moeilijke levensomstandigheden van de Palestijnen in de Gazastrook te verlichten;
*De staat Israël moet doeltreffende maatregelen nemen om de vernietiging te voorkomen en te zorgen voor het behoud van bewijsmateriaal met betrekking tot vermeende daden die vallen onder de artikelen II en III van het Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide, begaan tegen leden van de Palestijnse groep in de Gazastrook;
*De Staat Israël legt het Hof binnen een maand na de datum van dit vonnis een verslag voor over alle maatregelen die het heeft getroffen ter uitvoering van dit vonnis.
De voorlopige beslissing van het Internationaal Gerechtshof, een VN-orgaan, is hard voor Israël. Sommigen hadden liever meer gezien, maar gezien de samenstelling moeten we compromissen sluiten. Het Hof beval geen onmiddellijk staakt-het-vuren in Gaza.
Toch zijn de fundamenten voor een inhoudelijk oordeel over het bestaan van genocide gelegd:
* Het Internationaal Gerechtshof heeft de aanvraag van Zuid-Afrika niet afgewezen, zoals Israël had gevraagd.
* In de preambule wordt de genocidale intentie genuanceerd door de uitdrukking « menselijke dieren » te gebruiken.
* Het legde de basis voor een inhoudelijk oordeel over het bestaan van genocide.
Maar als het stopzetten van willekeurige bombardementen en het aanvallen van universiteiten, scholen, gebedshuizen en journalisten impliciet lijken in het voorlopige oordeel (om de « Palestijnse groep » te beschermen tegen genocide), dan blijft dit impliciet en ontbreekt de echte maatregel, de eis voor een staakt-het-vuren.
De beslissing van het Hof is dus niet volledig, dat is duidelijk, maar laten we positief zijn: de voorlopige beslissing is uitzonderlijk. Het stelt de acties van Israël duidelijk aan de kaak als potentieel genocidaal en dat dit moet stoppen. In dit opzicht ben ik ervan overtuigd dat dit besluit door het hele zogenaamde mondiale zuiden zal worden verwelkomd en dat onze heersende ‘elites’ thuis half om half zullen zijn. Ze zijn er zo overheen! De Israëlische regering van haar kant zal deze voorlopige beslissing verwerpen, herhaaldelijk verwijzend naar haar recht om zichzelf en de Shoah te verdedigen.
Dit is een belangrijke eerste stap om deze moorddadige waanzin te stoppen, waaraan we medeplichtig zijn, of we dat nu leuk vinden of niet. Niet dat deze beslissing gevolgd zal worden door een stilte, waarschijnlijk is het tegenovergestelde het geval met de intensivering van de gevechten in het noorden van Israël en de Amerikaanse impasse in Syrië, Irak en Jemen. Maar dit besluit is een diepe barst in de slachtofferhouding van de huidige Israëlische regering: want vóór het besluit was het in het kort: het is omdat we slachtoffers zijn dat we jullie koloniseren, jullie strippen, jullie doden. Dit werd perfect samengevat door Gideon Levy: « Wij zijn de enige slachtoffers. Wij zijn de enige slachtoffers « .
Voor Rusland heeft deze positie van slachtofferschap weinig zin in het licht van de 25 miljoen mensen die stierven om ons te redden van het nazisme, maar hetzelfde kan niet van ons worden gezegd. Deze beslissing is dus van groot belang en zal geleidelijk in ons bewustzijn doordringen, ondanks de terughoudendheid van onze mainstream media, om het zacht uit te drukken: de slachtoffers zijn de beulen geworden.
Aan de andere kant is de weerklank van dit voorlopige besluit enorm in de landen van het Zuiden, die oorlog, kolonisatie, uitbuiting, apartheid en moord door onze handen hebben ondergaan. Het is als een verblindende morele wraak. Dit voorlopige besluit zal een mijlpaal zijn, vooral omdat het de weg vrijmaakt voor andere besluiten, niet alleen bij het Internationaal Gerechtshof of andere internationale rechtbanken, maar ook, en waarschijnlijk vooral, bij nationale rechtbanken, die het zullen gebruiken om hun eigen acties op dit gebied te legitimeren.
In plaats van onze kop in het zand te steken, zouden we er beter aan doen onszelf in de ogen te kijken, uit deze comfortabele schuldgevoelens te stappen en eindelijk de juiste beslissingen te nemen.
Christophe de Brouwer
Erehoogleraar en voormalig voorzitter van de School voor Volksgezondheid van de Vrije Universiteit Brussel. (26 januari 2024)
