Ik geloofde in activisme, dat doe ik nog steeds, maar met een nieuwe luciditeit door ervaring en de huidige gebeurtenissen. Afhankelijk van het individu, kan activisme betekenen : het vinden van een zin in het leven, het leggen van sociale verbanden, het uiten van de altruïstische kant, het weerstaan van schande en barbaarsheid, voor het positieve ; maar het kan ook een manier zijn om de tijd te doden « in afwachting van iets beters » (het koppel, het huwelijk, de kinderen, de beroepssituatie of de grote reis van je dromen), om je libido te sublimeren, om je frustratie en woede te verspreiden, om je complexen en je jeugdtrauma’s te helen, om je kameraden te manipuleren, om hen de les te lezen, en zelfs om hen aan te vallen zonder bang te hoeven zijn voor een sociale, professionele, juridische of fysieke tegenreactie (aangezien wij in wezen geweldloos zijn). Wat het activisme als uitlaatklep voor te veel energie betreft, dit is op zichzelf noch negatief noch positief, maar neutraal. Het hangt er allemaal vanaf waarvoor de energie wordt gebruikt. Rosa Luxemburg, Augusto Pinochet, Nelson Mandela, Nicolas Sarkozy, Giovanni Falcone, Bart De Wever, Abbé Pierre, Bob Denard, enz., allemaal individuen met diverse achtergronden die een enorme reserve aan energie hebben of gemeen hadden om hun zaak te dienen. Net als elders trekt activisme daarom uiteenlopende psychologische profielen aan, ten goede of ten kwade. Het is echter niet ongewoon dat zij de sociale diversiteit ondermijnt en tot een quasi-sectarische beweging uitgroeit, zelfs bij gebrek aan een goeroe en financiële motivatie. Het volstaat zich ervan te overtuigen dat men tot het kamp van het Goede behoort en dat men dat van het Kwade met alle middelen moet uitroeien, of bijna[note]. Dit is de manier om een religie aan te gaan, of erger nog, een kruistocht.
In de jaren ’90 sloot ik me in Luik aan bij het Anti-Fascistisch Front (FAF), verleid door de nobelheid van de zaak. AGIR, een extreem-rechtse groepering, deed mee aan de gemeenteraadsverkiezingen van 1994. We moesten reageren (geen woordspeling bedoeld). De FAF ging daarom hun privé-vergaderingen verstoren en organiseerde een grote demonstratie bij hun gebouwen in de wijk Outremeuse, om hen uit te jouwen. Even later sloten wij ons in Straatsburg aan bij de Franse anti-fascisten van Ras l’Front, allen tezamen tegen het Nationaal Front van Jean-Marie Le Pen, dat een doorbraak bij de Europese verkiezingen beloofde te maken. Dit alles met een zekere efficiëntie op lokaal niveau – de verdwijning van AGIR na een verkiezingsnederlaag – maar minder op Europees niveau, aangezien het FN nog 11 afgevaardigden kreeg. Ook toen al was ik geen voorstander van charivaris voor de gebouwen van de neofascisten, intuïtief ervan overtuigd, zoals Voltaire, dat de beste manier om hen te bestrijden niet is hen systematisch te beletten zich uit te spreken, noch hen te vernederen, maar hun ideeën met andere ideeën in de openbare ruimte tegen te gaan[note]. Zo vervielen wij onbewust in wat wij als antidemocratisch gedrag aan de kaak stelden. Ik herinner me ook dat ik deelnam aan een bijeenkomst waar een doorgewinterde « antifa » van Franse nationaliteit ons bestookte met standaardformules, dogmatische standpunten verkondigde en politiek correcte houdingen aannam. Zo werd ons gevraagd, « omwille van het antiracisme « , zei hij, « altijd een immigrant of een allochtoon te verdedigen, in welke situatie dan ook, op straffe van de fascisten in de kaart te spelen« [note] [je souligne] . Elke kiezer die voor extreem-rechts stemde, zelfs voor de eerste en misschien enige keer, werd gelijkgesteld met een echte fascist en daarom gedemoniseerd. Er was geen ruimte voor nuance, want dit was zeker ook « het in de kaart spelen van de fascisten « .
Logischerwijs steunde de FAF onvoorwaardelijk de institutionele politieke staf, aangezien de strategie om de « terugkeer van het smerige beest » tegen te gaan dit vereiste. Deze antifa’s deden alsof ze niet wisten dat diezelfde politici ijverig de neoliberale recepten toepasten die dagelijks extreem-rechtse kiezers opleverden. Pragmatisch, bijna cynisch! En op micropolitiek niveau kunnen sommige superieuren zich gedragen als ordinaire fascisten tegenover hun ondergeschikten, de rode driehoek op de revers bevestigd. Ik walgde zo van die hypocrisie dat ik uiteindelijk uit de FAF ben getippeld. Ik vond dat enerzijds de strijd tegen de neofascistische nevel van methode moest veranderen. Aan de andere kant, dat het nodig was om op een heldere en moedige manier alle vormen van extremisme: extreem-rechtse bewegingen en partijen – de meest zichtbare, maar toen nog niet politiek machtig – en alle extreem-centrische politiek die sinds 1979, met de komst van de « heks » Margaret Thatcher als Brits bestuurslid, de macht in handen heeft gehad[note].
Zo’n twintig jaar later is de situatie veranderd en zelfs gedegenereerd, wat het sektarisme betreft. Intussen is het begrip « intersectionaliteit » opgekomen, dat een hit is bij jongeren (maar niet alleen bij jongeren). Het gaat er niet alleen om alle strijd voor de omverwerping van het kapitalisme te bundelen, zonder een nutteloos onderscheid te maken. Zo zouden een veganistische aanval op een slagerij, een eis voor PMA en GPA voor iedereen, een flash mob voor klimaatrechtvaardigheid, en een bezetting van een stakende fabriek om zich te verzetten tegen delokalisering allemaal hun vruchten afwerpen in termen van het ondermijnen van het systeem van onderdrukking. Spoedig werd een volgende stap gezet: nu was het alsof de identiteitsstrijd een prioriteit was geworden in het wereldwijde aanvalsplan, nu het kapitalisme het gehate gezicht van het patriarchaat had aangenomen, dat wordt gezien als de oorzaak van het lijden van de mensheid sinds het verschijnen vanhomo sapiens sapiens. De anarchist Murray Bookchin erkende de rol van het patriarchaat, maar hechtte er niet meer belang aan dan aan klassenuitbuiting, statisme, hebzucht, militarisme en groei[note]. De antropoloog Gerard Mendel stelde aan het eind van zijn leven vast dat de patriarchale structuur weliswaar nog bestond, maar niet langer in staat was de bron van het gezag te zijn[note]. Het rondbazuinen als een boeman komt neer op het vergeefs en zonder risico aanvallen van een instelling die nu verzwakt is, zoals de Kerk[note] (zoveel « schrikbeelden « , zoals Max Stirner zou hebben gezegd). Zoals Pièces et main d’œuvre en Neil Postman vóór hen duidelijk hebben gezien[note], komt de bron van autoriteit tegenwoordig van de technocraten die de megamachine beheersen, en die oprecht hun neigingen tot feminisme, gendertheorie, veganisme, anti-speciesisme… en transhumanisme kunnen verkondigen. In de zomer van 2018 nam een lezer van La décroissance aanstoot aan mijn koppeling, in mijn artikel « Onze catastrofe, een onmisbare last » (#131), van de oorzaken van LGBTQI+ en transhumanisten, met het argument dat de laatste in wezen totalitair waren, in tegenstelling tot de eerste. Er was echter geen sprake van fantasie of dubieus amalgaam van mijn kant. Vraag maar rond. Zo is Randy Wicker (1938), de belangrijkste pro-klonen activist in de Verenigde Staten en oprichter van de website humancloning.org, ook een veteraan in de homorechtenstrijd. » Wat is er, wat de transgendergemeenschap betreft, transhumaner dan van geslacht te willen veranderen of, nog radicaler, een nieuw biologisch geslacht te willen kiezen? [note] »De ‘radicaal democratische’ transhumanist James Hughes, die transseksuelen in feite ziet als de ‘nieuwe generatie van transgenders’, stelt. Transhumanistische stoottroepen[note] ». Nog een voorbeeld? FM-2030[note] beschouwde androgenese als een aspect van transhumanisme. Na dit zeer korte overzicht kunnen we al concluderen dat de grens tussen de twee stromingen inderdaad poreus is. Het zou echter voldoende zijn als de LGBTQI+-gemeenschap zich officieel distantieert van de transhumanisten, als zij tenminste de wil daartoe heeft… Is de definitieve dood van het patriarchaat en de rechten van gediscrimineerde seksuele minderheden het waard om in deze giftige vrucht te bijten, en zo de transhumanistische fascisten in de kaart te spelen?[note] ?
Authentieke verzetsstrijders zitten nu gevangen tussen twee kandidaten die strijden om tirannie: extreem politiek rechts[note] en techno-progressivisme. Afgezien van de verdediging van zijn eigenheid, zou elk van hen het liefst zijn samenlevingsmodel opleggen, het eerste door middel van verkiezingen om de macht te veroveren; het tweede door een politieke, juridische enmedialobbying , waarvan de eerste stap is afwijkende stemmen het zwijgen op te leggen[note]en zo de vrijheid van meningsuiting te verhinderen, die progressieven nu pernicieus associëren metalt-right[note]. Wie er ook wint, het resultaat zal hetzelfde zijn: totalitarisme, waar de enige vrijheid die overblijft de vrijheid om te consumeren is. Dat is nogal een truc van de geschiedenis, is het niet, marxistische vrienden?
Bernard Legros
