De oorlog in Oekraïne wordt in de dominante media zeer eenzijdig behandeld: een klassieke dichotomie van good guys en bad guys; weinig verwijzingen naar het verleden, met name naar de oorlog in Donbass, die al sinds 2014 woedt; noch naar vroegere westerse operaties, die licht werpen op die van vandaag (Afghanistan, 1979; Servië, 1999; Syrië, 2014; ….); ook het zwijgen over de staatsgreep die door de VS is gepleegd en die de koning van de suikerbakkerij, Viktor Porosjenko, aan de macht zal brengen; het ontbreken van een verwijzing naar de nazi-milities van Oekraïne, waarbij niet wordt nagelaten te herinneren aan Syrië, waar degenen die in het Westen terroristen zijn, zijn omgevormd tot gematigde rebellen (gefinancierd door de CIA)…
Rekening houden met het standpunt van elke actor is echter van essentieel belang om het heden te begrijpen en een dialoog te overwegen. Natuurlijk kan dit worden gedaan zonder vooroordelen dat de een of de ander moreel beter is. Rusland is ongetwijfeld noch slechter noch beter dan het gemiddelde land, of het nu gaat om bestuur, sociale of ecologische keuzes, enz. Maar het niet vermelden van een reeks feiten in het heersende discours is onaanvaardbaar en onverantwoordelijk.
In dit artikel hebben wij er bewust voor gekozen alleen bronnen aan te halen uit de « mainstream » media en uit het werk van westerse academische onderzoekers, waar dergelijke informatie wel te vinden is, maar met te weinig zichtbaarheid. Dit is om preventief alle kritiek op onze referenties te weerleggen.
Gorbatsjov riep op tot « een gemeenschappelijk Europees huis « zonder militaire blokken. Zijn ideeën en voorstellen werden zonder discussie verworpen.
AANBIEDINGEN VAN SAMENWERKING GENEGEERD
Een belangrijk punt bij het begrijpen van het conflict in Oekraïne is de uitbreiding van de NAVO. Over de landen die vroeger door Sovjet-Rusland werden overheerst, heeft Andrei Grachev, historicus en politicoloog, voormalig adviseur van Michail Gorbatsjov, genuanceerde en uitvoerige beschouwingen geformuleerd. Terwijl de laatste de beweegredenen van de landen begrijpt » Nog maar net bevrijd van de Sovjetoverheersing » en nog nagenietend van het tsaristische Rusland, betreurt hij de » hetoude « cordon sanitaire » beleid ( …) De positie van de Amerikaanse haviken ( …) [révèle] een onvermogen om uit de ideologische ketenen van de Koude Oorlog te breken[note] « . Deze benadering is belangrijk: begrip opbrengen voor de trauma’s en angsten van de genoemde landen, maar ook inzien dat wij de spanningen en risico’s niet overwinnen door een land als een bedreiging te beschouwen, integendeel. Dit geldt des te meer omdat ook Rusland gebukt gaat onder ernstige trauma’s, met name die van de verschrikkelijke invasie door nazi-Duitsland, alsmede de rampzalige verarming die volgde op het einde van de USSR. Het Westen schoot de Russen niet te hulp, maar hielp zichzelf aan hun middelen.
Is Rusland, zoals Gratchev suggereert, de afgelopen decennia behandeld als een bedreiging of een vijand? En zo ja, was deze behandeling gerechtvaardigd?
Om te trachten hierop te antwoorden, laten wij eerst teruggaan naar de onderhandelingen rond het einde van de USSR, tussen Sovjet- en Westerse leiders. Gorbatsjov pleitte voor « een gemeenschappelijk Europees huis » , een « uitgestrekte economische ruimte van de Atlantische Oceaan tot de Oeral« , met een Euraziatisch veiligheidssysteem van Lissabon tot Vladivostok, zonder militaire blokken. Deze voorstellen werden zonder discussie door het Westen verworpen[note].
In dezelfde geest sprak Vladimir Poetin reeds in 2001 de wens uit tot samenwerking en toenadering tot het Westen, en riep hij met name op tot verdieping van de politieke, economische en maatschappelijke betrekkingen met Duitsland.[note]. Er werd geen actie ondernomen(ibid.)
Er is een algemene wens om Rusland uit te sluiten van westerse partnerschappen, zoals door verschillende waarnemers – waaronder Andrei Grachev[note]- is opgemerkt.
« …gemeenschappelijke oplichters zijn zo de kampioenen van de vrijheid geworden, omdat zij ermee instemmen de vruchten van hun financiële engineering met het Westen te delen.
RUSLAND
OP EEN ZILVEREN SCHAAL
Met een Russische president, Boris Jeltsin, vonden er wel nauwe samenwerkingsverbanden plaats; dit waren echter geen samenwerkingsverbanden tussen soevereine landen, maar overeenkomsten die ten koste van Rusland werden gesloten… Sinds het begin van de jaren 2000 is Poetin een verschrikkelijke ontwrichtende kracht geweest, die eeneinde heeft gemaakt « aan de uitverkoop van Russische hulpbronnen aan westerse – vooral Amerikaanse – bedrijven, die zich onder zijn voorganger Jeltsin op een presenteerblaadje konden laten serveren » [note]. Een artikel uit 2003 in de Monde Diplomatique is hier zeer verhelderend: » Vladimir Poetin heeft het initiatief ook genomen vanwege de op handen zijnde nieuwe privatiseringen, die van staatsmonopolies zoals Gazprom (…) Hij kon niet aanvaarden dat de oligarchen, die hun greep op de economie versterken, alleen zouden beslissen over de voorwaarden waaronder multinationale ondernemingen voet aan de grond zouden krijgen. (…) Mannen die gisteren als vulgaire oplichters werden beschouwd, zijn nu de kampioenen van de vrijheid geworden, omdat zij ermee instemmen de vruchten van hun financiële engineering met het Westen te delen en zich verzetten tegen de « statisten » die rond de « ex-spion » Poetin zijn gegroepeerd. (…). In het Westen is men meer begaan met hun lot dan met de tientallen miljoenen slachtoffers van de postcommunistische ineenstorting. [note]
GECONTROLEERDE DESTABILISATIES
In plaats van de samenwerking met Rusland op voet van gelijkheid te ontwikkelen, is er een voortdurende uitbreiding van de NAVO geweest – tot een dozijn landen[note] – en ook, naarmate de tijd verstrijkt, de installatie door deze organisatie van haar raketlanceerbasissen[note]. Was het motief de bescherming van deze landen tegen een terugkeer van het Russische imperialisme? Een reeks feiten wijst op iets anders. Wat Oekraïne betreft (maar dit betreft verschillende landen), verklaren de Amerikaanse leiders officieel dat zij er sedert 1991 5 miljard dollar hebben geïnvesteerd om er, zo zeggen zij, de democratie te bevorderen[note]. Er zij echter op gewezen dat dit geld werd verdeeld en gebruikt door organisaties als de National Endowment for Democracy (NED)[note]) en de Open Society Foundation (OSF) van miljardair George Soros[note]. Volgens hun websites financieren deze organisaties media, opleidingsinstituten en verenigingen. In 2014 vermeldde de NED-website tientallen door NED gefinancierde projecten in Oekraïne. Een stichting waarvan de eerste directeur ronduit verklaarde dat zij tot taak had de clandestiene acties van de CIA in het buitenland over te nemen[note]. Wat de OSF betreft, pochte Soros zelf dat deze organisatie had bijgedragen tot de destabilisatie, in 2014, van de Oekraïense regering, die toenadering had gezocht tot Rusland[note]. Laten we nog een paar regels lezen uit een artikel in Le Soir over activisten die actief waren bij een eerste poging tot destabilisatie: « Oekraïne – Internationale activisten hebben bijgedragen aan de ‘oranje revolutie’ ( …) [Ils sont] dZij zijn des te bekwamer en doeltreffender als zij onder goed toezicht staan. In Oekraïne ontvingen zij financiële steun van een in Washington gevestigde organisatie die nauwe banden heeft met de regering van de VS (…) Buitenlandse hulp ( …) strekt zich ook uit tot opleiding. [note]
Het beleid in kwestie was dus geen onschuldige bevordering van « onafhankelijke » media of andere « vrije associaties », maar was er duidelijk op gericht de Oekraïense samenleving zodanig te beïnvloeden dat een « regimeverandering » kon worden bewerkstelligd. Het doel werd bereikt in 2014, tijdens de Amerikaanse staatsgreep, « geïnitieerd door sluipschutters die op 20 februari 2014 in Kiev op demonstranten en politie schoten, waardoor het land in chaos werd gestort » [note]. Een studie van de Universiteit van Ottawa politiek wetenschapper Ivan Katchanovski[note]leidt tot dezelfde conclusie. Het is met name gebaseerd op analyses van de slachtoffers en de kogels, analyses die zeer serieus werden genomen in een gesprek tussen Catherine Ashton[note] en de Estse minister van Buitenlandse Zaken(The Guardian, 05/03/2014[note]). Een ander gesprek, tussen Victoria Nuland (minister van Buitenlandse Zaken van de VS) en Geoffrey Pyatt (ambassadeur van de VS in Oekraïne), onthult dat zij « de samenstelling van de regering vóór de staatsgreep hebben besproken » .[note].
Dit was het begin van een 8-jarige oorlog in Oost-Oekraïne, een regio waar de meerderheid van de inwoners de staatsgreep afwees. De VN schat dat ten minste 13.000 mensen zijn omgekomen in het conflict[note]. Heeft u er hier in de media vaak over gehoord, concerten voor het electieve « goede doel » bijgewoond, speldjes op shirts en vlaggen in etalages gezien?
Elke staat die sterk genoeg is om onafhankelijk te blijven (…) moet als « vijandig » worden beschouwd.
« FULL SPECTRUM DOMINANCE
De doelstellingen van deze machtsgreep worden duidelijker in het licht van de geschriften van zeer invloedrijke ideologen in de VS, zoals Zbigniew Brzeziński. Deze adviseur was bijzonder bevriend met Barack Obama, president bij het uitbreken van de Oekraïense crisis in 2014. De invloed van Brzeziński op Obama is bekend, en wordt ook door sommige mainstream media erkend. In Le Figaro lezen we dat Brzeziński, in 2014,« nog steeds zeer invloedrijk is bij de regering-Obama » . In zijn boek, Le grand échiquier, schrijft deze adviseur: « Oekraïne, dat essentieel is ( …) en waarvan de toegenomen onafhankelijkheid Rusland naar het uiterste oosten van Europa duwt en veroordeelt tot het zijn van niet meer dan een regionale macht in de toekomst » ;
« Oekraïne ( …) geopolitieke spil » ; « Oekraïne is ( …) de hoofdzaak. Het proces van uitbreiding van de Europese Unie en de NAVO is aan de gang. Uiteindelijk zal Oekraïne moeten beslissen of het zich bij een van deze organisaties wil aansluiten[note]. »
Zoals Michel Weber opmerkt, zijn dergelijke benaderingen « in veel landen te vinden.n de Wolfowitz Doctrine, die werd onthuld in de New York Times van 8 maart 1992, [et] stelt eenvoudigweg dat elke staat die sterk genoeg is om onafhankelijk te blijven, d.w.z. de bevelen van Washington te negeren, als « vijandig » moet worden beschouwd.[note] Er zij ook aan herinnerd dat de heersende klassen in de VS uitdrukkelijk verklaren dat zij streven naar een « nieuwe wereld ». volledige spectrum dominantie [note]Dit is een zeer directe uiting van een verlangen naar volledige overheersing.
ZEER REËLE BEDREIGINGEN
Indien de NAVO kernwapens in Oekraïne plaatst, zouden deze binnen enkele minuten grote Russische steden kunnen treffen (een ballistische raket kan in zijn eindtraject bijna 30.000 km per uur bereiken).[note] dit zou waarschijnlijk de vernietiging van Rusland mogelijk maken zonder de mogelijkheid van een consequente vergelding, aangezien een echte reactie in een paar minuten niet mogelijk lijkt[note]. Zodra een dergelijk wapen is geplaatst, heeft Rusland waarschijnlijk slechts twee opties: atoomvernietiging riskeren of zich onderwerpen aan de mogendheden die, zoals we hebben gezien, hun grondstoffen begeren.
Deze existentiële dreiging is zonder twijfel doorslaggevend in de huidige oorlog. Daarbij komt nog de situatie van Russischtaligen in Oost-Oekraïne (provincies Donetsk en Lugansk, die qua cultuur en identiteit dicht bij Rusland staan). Terecht wordt ons verteld over het lijden van het Oekraïense volk na de Russische invasie, maar er is zeer weinig bekend over het lot van deze minderheid en de verantwoordelijkheden van de regering in dit verband in 2014. Deze laatste werkt namelijk samen met neonazistische bewegingen, die een belangrijke rol hebben gespeeld bij de omverwerping van de voormalige macht[note]. Deze bewegingen staan zeer vijandig tegenover de Russen; de organisaties waarvan zij afstammen gaan terug tot de Tweede Wereldoorlog, toen deze organisaties actief samenwerkten met de milities van Hitler (door deel te nemen aan massamoorden op de burgerbevolking, vooral de Joden, zoals in Babi Yar[note]). Vervolgens vochten zij tegen de Russisch-Sovjetoverheersing onder Stalin, waaronder West-Oekraïne zwaar te lijden had, net zoals de Oost-Oekraïners tegen de nazi’s hadden gevochten en onder hun overheersing hadden geleden[note]. Dit verband met het door het stalinisme veroorzaakte leed zou een zekere inschikkelijkheid kunnen verklaren ten opzichte van Oekraïners die zich bij dergelijke bewegingen aansluiten. Maar de Oekraïense regering ging veel verder dan clementie: zij rehabiliteerde « helden » van collaboratie met de nazi’s, zoals Stepan Bandera, gaf hun namen aan straten, richtte monumenten voor hen op…[note] Maar bovenal, deze neonazi’s zijn geïntegreerd in de regering[note] en het leger[note]. Het is dan ook niet verwonderlijk dat aanhangers of agenten van deze macht betrokken zijn bij ernstige misstanden, waarbij hun hoofdverantwoordelijkheid in sommige gevallen wordt vermoed, in andere naar alle waarschijnlijkheid is bewezen. Een van de ernstigste feiten: in Odessa hadden in 2014 een veertigtal betogers die de putsch weigerden, hun toevlucht gezocht in een gebouw, om te ontkomen aan neonazi’s die door de nieuwe centrale macht werden neergelaten; er werd toen brand gesticht, waarbij de 42 doden vielen[note]. Volgens Il Manifesto maakt deze gebeurtenis deel uit van een patroon van moorden door aanhangers of agenten van de nieuwe regering. De geopolitoloog en geograaf Manlio Dinucci spreekt van een reeks moordpartijen of agressies tegen Russischtaligen: « Dorpen in brand gestoken, militanten levend verbrand in het huis van vakbonden in Odessa, ongewapende burgers afgeslacht in Mariupol, met witte fosfor gebombardeerd in Donetsk en Lugansk .[note]. We hebben er weinig (of niets) over gehoord in de media, die nu verontwaardigd zijn.
De aanwezigheid van neonazi’s en hun integratie in de Oekraïense regering betekent dat Russischtaligen in het oosten van het land zeer veel gevaar lopen. En net zoals sommige westerlingen zich terecht zorgen maken over het lijden van met name de Oekraïners, maken veel Russen zich zeker zorgen over het lijden van deze Russisch sprekenden.
In het licht van dit alles is de beste oplossing waarschijnlijk een neutraal Oekraïne. Dit niet erkennen en de Oekraïners bij de NAVO betrekken is zowel onverantwoordelijk als misdadig. Dit geldt zowel voor dit volk als voor de mensheid, die nu het risico loopt van een groot conflict. De Europeanen moeten dit toegeven en ophouden zich achter Washington te scharen. Dat zou moedig en consequent zijn. Veel meer dan de moralist spelen en de gulle gastheer. We moeten de vluchtelingen helpen (Oekraïners, maar ook Palestijnen, Jemenieten, Syriërs, Afghanen…) maar ook onze verantwoordelijkheid erkennen en nemen voor de vernietiging van hun landen.
Daniel Zink en Alexandre Penasse
