De mening van een hypnotherapeut die gespecialiseerd is in de behandeling van trauma

De eenzaamheid van de hypnotherapeut: dat is wat ik al dertig jaar ervaar ten overstaan van de talrijke slachtoffers van verkrachting met drugs en hun onvermoede leed.

Of het nu in een gezin gebeurt om incest te plegen zonder de verdenking van de omgeving te wekken door het zwijgen van het slachtoffer te garanderen, of het nu de vrucht is van een eenzame « vakman » of het werk is van een georganiseerde bende die de slachtoffers misbruikt en hen door anderen laat verkrachten – met of zonder vergelding – de symptomen zijn altijd verwoestender dan in het geval van een « eenvoudige » verkrachting zonder het gebruik van drugs.

De aanslagen die plaatsvonden in twee bars op het kerkhof van Elsene (een universiteitswijk in Brussel) en de « gooi je bar » beweging die daarop volgde, hebben eindelijk een fenomeen aan het licht gebracht dat al oud is, maar zich tegenwoordig steeds meer vermenigvuldigt.

Wat een opluchting om te zien dat de media zich even bewust waren van en berichtten over een van de meest virulente trauma’s van allemaal: de verkrachting – voornamelijk van vrouwen – en het seksueel misbruik van kinderen[note] gepleegd met drugs!

Sindsdien heb ik contact opgenomen met een groot aantal journalisten in de hoop dat dit « nieuwsbericht » zal leiden tot een echt onderzoek, een rapport waarin het gevaar aan de kaak wordt gesteld, en de erkenning van specifieke behandelingen.

EEN GEKWALIFICEERDE VERKRACHTING

In de publieke opinie wordt maar al te vaak gedacht dat als het slachtoffer in haar slaap is verkracht, « het niet zo erg is als wanneer zij bij bewustzijn was op het moment van de verkrachting … ».

Niets is minder waar.

In de wet is er een term voor beroving en diefstal. Het wordt tijd dat de wetgever nadenkt over en onderscheid maakt tussen eenvoudige verkrachting en « gekwalificeerde verkrachting met drugsgebruik ».

Recht is mijn zaak niet. Wie ben ik om dat te suggereren?

Als psychotherapeut werk ik al vele jaren dagelijks met RTP (Reassociatieve Trauma Psychotherapie) om traumaslachtoffers te behandelen.

Als gevolg daarvan heb ik verschillende ontmoetingen moeten hebben met slachtoffers van verkrachting met drugs, om de verwoestende bijzonderheden van dit trauma te ontdekken en vooral om specifieke behandelingsmethoden te ontwikkelen.

DE BEWUSTE GEEST VERDRAAGT DE SYMPTOMEN ZONDER TE BEGRIJPEN WAAR ZE VANDAAN KOMEN

HET ONBEWUSTE – HET LICHAAM – PIKT INFORMATIE OP EN VERGEET HET NIET

Het eerste geval van deze aard dat mijn aandacht trok (rond 1990) was dat van een jonge vrouw die maandenlang op een psychiatrische afdeling had gelegen en ten onrechte als psychotisch was bestempeld, en in het kielzog daarvan de farmacopee die gewoonlijk voor psychose werd voorgeschreven.

Haar gedrag was natuurlijk ongepast (op een dag wierp ze zich bijvoorbeeld letterlijk op de psychiater om orale seks met hem te bedrijven). Ik werd erbij geroepen nadat het duidelijk werd dat ze haar vagina elke avond in de douche verminkte met messen of scharen.

EEN GEMODIFICEERDE STAAT VAN BEWUSTZIJN (in de maan zijn)

IS ESSENTIEEL VOOR HET TERUGHALEN VAN VERGETEN HERINNERINGEN

Tijdens de eerste hypnosesessie kreeg zij de herinnering terug aan de groepsverkrachting die door een van haar leraren en leerlingen was georganiseerd in haar laatste jaar van de middelbare school, tijdens hun eindexamenfeest! Desensibilisatie van deze herinnering heeft de symptomen doen verdwijnen. Zonder deze vroegtijdige tussenkomst zou het leven van dit meisje op duizend manieren geruïneerd zijn, zoals altijd het geval is bij verkrachtingen die worden gepleegd wanneer de slachtoffers « slapen », waarvan ten onrechte wordt aangenomen dat ze zonder al te veel gevolgen zijn. Integendeel, de toenemende ernst van de situatie in gevallen van verkrachting met drugs moet ten volle in aanmerking worden genomen.

NIET ÉÉN MAAR TWEE TRAUMA’S

Of het nu gaat om GHB, waarover we het nu hebben, Ketamine, benzodiazepines (Valium, Temesta, Ceresta, Clozan, enz.), Rohypnol, vroeger bekend als de drug van de vergetelheid, die uit de handel in apotheken is gehaald maar op het net verkrijgbaar is, of siropen op basis van opiaten (die maar al te vaak bij kinderen worden gebruikt), al deze drugs worden vaak gebruikt om zowel volwassenen als kinderen te verkrachten, en ze laten nog ernstiger nawerkingen achter dan « gewone » verkrachtingen en seksueel misbruik.

Omdat zij zich niets of slechts enkele fragmenten van het trauma herinneren, zullen zij niettemin dezelfde nawerkingen hebben als alle andere slachtoffers van verkrachting. Zonder de oorzaak te begrijpen, zullen zij zich schuldig voelen, het debacle van hun leven bespoedigen/meewerken: mislukkingen, sabotage, zelfdestructieve mechanismen, nachtmerries, verminkingen, enz. zullen hun lot zijn.

En naast het trauma van de verkrachting(en) dat diep in hun onderbewustzijn/vlies/herinnering is opgeslagen en gegrift, is het belangrijk te weten dat deze slachtoffers, vóór de verkrachting, een eerste trauma hebben ondergaan omdat zij, niet begrijpend wat er « zonder reden » met hun falende lichaam gebeurde, geloofden dat zij stervende waren.

GEZOND VERSTAND EN PREVENTIE

Het is gebaseerd op talrijke waarnemingen van hypnotherapeuten die zijn opgeleid in PTR en in de specifieke middelen voor de behandeling van door drugs veroorzaakte verkrachting[note]. Met een beetje gezond verstand zouden bareigenaars, portiers van nachtclubs enz. niemand meer een wankelende, half bewusteloze persoon mogen laten meenemen onder het voorwendsel dat deze teveel gedronken heeft, tenzij zij vragen om de identiteitskaarten van de « verzorgers » en van de gedragen persoon te laten fotograferen. In geval van weigering moet de ondersteunde persoon in de instelling worden vastgehouden.

Tenzij je een verkrachting met drugs plant… welke goede Samaritaan zou weigeren om zijn ID-kaart te laten fotograferen?

Gérald Brassine

Directeur van het Milton Erickson Instituut van België (1984), www.imheb.be

Bijna vier jaar geleden publiceerden wij een artikel over « de grootste boekhandel van Europa » en zijn eigenaar, gevestigd in hartje Brussel, waarin wij met getuigenissen het dubieuze gedrag[note] van deze laatste aan de kaak stelden, maar ook de politieke voorrechten die hij genoot. Dit leverde ons discrete dankbetuigingen op van enkele boekhandelaren (ook van een Parijse uitgever), maar ook verzoeken om uitleg van de Franse Gemeenschap (die echter niets heeft gedaan aan de in het artikel aan de kaak gestelde overtredingen…), na een ontvangen klacht over een passage in het artikel die hen niet beviel. Een ander effect: Marc Filipson haalde alle Kairos uit zijn boekhandel en stopte de samenwerking helemaal. Nu de helft van het personeel een klacht heeft ingediend tegen Marc Filipson (48 van de 95 werknemers), worden sommige media wakker. Nogmaals, deze situatie toont aan hoe de pers haar ware rol niet speelt en pas haar mond opendoet als ze haar mond niet meer kan houden… Destijds probeerde een van de werknemers de media te waarschuwen: het enige wat zij als antwoord kreeg was stilte.

Hieronder staat het artikel van juni 2018.

Over het algemeen lijkt alles kalm, goedmoedig en sereen. Maar het geweld van het moderne management komt zelden tot uiting in de presentatie en de commerciële façade, integendeel, want het spektakel van de harmonie is er de waarborg van. Het woekert dus in een tussenperiode, met bevelen en bedreigingen, het toebrengen van leed en burn-out, geopenbaard via een anonieme getuigenis of door iemand die, na te zijn vertrokken, uiting geeft aan alles wat hij heeft meegemaakt en niet langer voor zich kon houden. Vandaag onthullen de boekhandelaars van « Europa’s grootste boekhandel op één verdieping  » in Brussel, waar Belgische politici en andere mediafiguren op zondag hun inkopen doen, wat er achter de kaft schuilgaat.

Welkom in de boekhandel Filigranes, gepatenteerd leverancier van het Hof van België, 7 dagen op 7 open, 2600 m² oppervlakte, bar, champagne en kaviaar, snackbar, piano, biologische producten, spelen, wijnen… en boeken,  » waar u door de rekken kunt struinen, lezen onder het genot van een kopje koffie of luisteren naar de auteurs tijdens presentaties en signeersessies . Zijn baas, Marc Filipson, leraar van opleiding, « ontevreden met zijn salaris, verliet het onderwijs toen zich een gelegenheid voordeed « , en nam in 1983 een kleine boekhandel over, « La Providence ». Maar in 1988 begon het avontuur van Filigranes pas echt, toen het verhuisde naar een ruimte van 180 m² aan de Kunstlaan. In 2000 werd Filigranes uitgebreid tot 1000 m²; in 2007 tot 1700 m²; in 2013, ter gelegenheid van het 30-jarig bestaan, zal de oppervlakte toenemen tot 2600 m². Het is een stormloop.

Voor de man die zegt « Ik verkoop graag, het kan me niet schelen wat mensen zeggen « (Le Soir, 21/02/2016), is het boek een product als elk ander. « Ik ben altijd een verkoper geweest, ik heb verkopen altijd leuk gevonden », voegt MF eraan toe, maar helaas, « er zijn slechte keuzes intern, deze werknemers die ongetwijfeld vol kwaliteiten zitten, maar die niet geschikt zijn voor de baan « (L’Echo, 23/12/2017). Dus Filipson huurt getalenteerde boekverkopers in, « maar wat hij wil is iets anders: verkopers, politieagenten, robots … » De man wil het in zijn verschillende interviews niet hebben over zijn personeelsbeleid, hij denkt gewoon dat hij « te goed » is . Merkwaardig is dat Filipson er sinds 1987 niet aan gedacht heeft een kopie van het arbeidsreglement in te dienen bij het regionaal bureau van de controle op de sociale wetten, overeenkomstig de wet van 12 april 1965. Wanneer wij de centrale administratie van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg vragen waarom deze verplichting al meer dan dertig jaar nooit is nageleefd en waarom zij in hun land geen spoor van arbeidsreglementering kunnen terugvinden, zeggen zij ons duidelijk  » is dat ergeen klachten zijn geweest . Over dertig jaar? Vreemd. Hoe dan ook, volgens onze getuigenissen is er in 2017 wel degelijk een klacht ingediend bij de arbeidsinspectie. Het risico voor Filigranen: een boete, of veel meer.

Ten slotte maakt deze afwezigheid van officiële regelingen het volkomen aannemelijk dat de boekhandelaren die wij hebben ontmoet en die momenteel bij Filigranes werken of gewerkt hebben, ons vertelden dat er geen vaste werktijden waren, geen schalen die werden opgelegd door een meer geschikt paritair comité, gedwongen ontslagen, talrijke ziekteverloven, een enormverloop (ongeveer 100 mensen in 6 jaar), met veel ongerechtvaardigde ontslagen. En terwijl vroeger uitzetting in België gemakkelijk en zonder rechtvaardiging kon gebeuren, is het nu verplicht om de beslissing te motiveren, met het risico op een controle als die niet wordt nageleefd, » maar die zijn er nooit, » zegt een werknemer , met de C4 die wijst op « onverenigbaarheid van stemmingen, herstructurering, meningsverschillen… ». Ook de instellingen zouden op de hoogte worden gebracht: « Onem compenseert vaak wanneer een collega ontslag neemt, omdat de organisatie en de vakbond daarvan op de hoogte zijn « . En wanneer de werknemer aan het eind van zijn Latijn een willekeurig toegekend « minnelijk » C4 wordt geweigerd, neemt hij ontslag, meestal zonder back-upplan en met het risico dat hem een werkloosheidsuitkering wordt geweigerd…

Bovendien leek de paritaire commissie tot voor enkele maanden niet de juiste te zijn, waardoor slechte voorwaarden werden vastgesteld die door de werkgever zonder wettelijk kader werden opgelegd op het gebied van lonen, vakantiedagen, overuren[note].

LIJDEN OM TE SLAGEN

Maar « zoals coaches tegenwoordig zeggen, om te slagen moet je geleden hebben « , toch(Le Soir, 20/02/2016)? En om dit te doen zal een coach, « Marcus, Koning van het Filigraan « [note], inhuren, die op dat moment « verplichte coachingsessies van 8 uur organiseert om de managementvisies van Marc Filipson aanvaard te krijgen » .

Het is waar, je moet weten hoe je jezelf moet verkopen. Er is geen moraal in deze zaak. Dus als Zemmour naar België komt, zal hij met veel tamtam worden uitgenodigd om in de boekhandel te komen debatteren. Zal het geannuleerd worden? Maakt niet uit, de buzz zal gemaakt zijn en over wie zal gesproken zijn? Van Filigranes, en dus van Filipson. « Sinds het verzoek om een verbod van [de la venue de Zemmour à Filigranes] door de Ecolo-politicus, gaat het boek weer bij de wielrenners in de verkoop, terwijl begin december nog bijna niemand het kocht « [note]. Dezelfde dag werd « Zemmour met humor voorgesteld door Marc Filipson  » op de lunchconferentie van de Cercle de Lorraine, waaraan bedrijfsleiders, de adel, de media en politici deelnamen. Het is geen probleem als de gast verklaarde dat de  » Moslims in het Franse volk zullen ons naar chaos en burgeroorlog leiden . « Daarna werd hij nog uitgenodigd om de koningstaart te eten in Filigranes en nodigde hij de pers uit, ook al had de boekhandel bedreigingen ontvangen en hadden de medewerkers hem gevraagd daar rekening mee te houden. Maar hebzucht, of de commerciële ziel, heeft zijn grenzen, en men vraagt zich af of er geen voorliefde is voor de Kippah in plaats van de Burka. Dus Zeymour, maar niet Dieudonné.

De man weet wat mensen aantrekt, maar als men vraagtekens durft te zetten bij de keuze om Nabila met veel vertoon in zijn boekhandel uit te nodigen, zou dat « afknappen » zijn van de schrijfster:  » Tegenover een fenomeen als Nabila, die meer dan 65.000 exemplaren van haar boek heeft verkocht, kun je niet zomaar zeggen dat het ondermaatse literatuur is. Onze tieners lezen « Harry Potter », maar ook Nabila. Je moet dat accepteren en je afvragen waarom je op je 24e besluit je autobiografie te schrijven. (RTBF, 8 juni 2016). Een beetje filosofie… of marketing: op de dag dat hij de Youtube-artiest Enjoy Phoenix uitnodigde, stonden er meer dan 4.500 mensen buiten de boekwinkel te wachten. En als je graag verkoopt, is het interessanter om 4.500 potentiële kopers van vodden te hebben dan 10 mensen die weten wat een boek is en daarvoor komen. Voor Nabila waren de voorgevel van de winkel en een deel van het interieur voor de gelegenheid opnieuw ingericht. Dit is misschien ook de reden waarom « onze tienerkinderen Nabila lezen » … Dit is een steeds terugkerende logica die ontleend is aan de massamedia: deelnemen aan het creëren van het fenomeen door te doen alsof we het alleen maar doorgeven.

En om gezien te worden, om te verkopen, om vrijgevigheid te bewerkstelligen, gaat er niets boven liefdadigheid, deze pantomime die zo populair is bij hen die niets willen veranderen aan de maatschappij die de ellende voortbrengt die zij verlichten met munten, of door boeken en glazen champagne te kopen. Liefdadigheidsavonden, waar de gegoede burgerij en de notabelen dol op zijn, omdat zij nooit vraagtekens zetten bij de ongelijkheid die zij genieten, laten 10% van de winst van de avond en 100% van de winst van de bar over aan de verenigingen. Boekverkopers, het is hun nacht Moeder Theresa’. Natuurlijk « kunnen ze die uren een keer terugkrijgen (als het avondwerk is dat minstens het dubbele waard zou moeten zijn), maar zeker niet wanneer het hen uitkomt… Maar het beste is om het officieel op vrijwillige basis te doen door aan te kondigen dat je je werk voor deze avonden aanbiedt. Maar het is vooral geen kwestie van keuze: de meeste werknemers denken dat het « verplicht » is en als ze weigeren, valt dat niet erg in goede aarde (…) Er is sprake van een vorm van emotionele chantage/oordelen over de waarde van ons professionalisme en onze « solidariteit » « Niets wordt « opgelegd », maar alles wordt gesuggereerd. De klanten kopen dus hun boeken, in het vertrouwen dat zij een goede daad verrichten door niets te doen.

De man heeft ook zijn politieke connecties. Filigranes is zeven dagen per week en 365 dagen per jaar open, maar dat deed het al lang voordat het stuk straat waar het is gevestigd tot toeristische zone werd verklaard. Le Soir vroeg onlangs  » Maar waarom moet een stuk straat dat voor het overgrote deel door kantoorgebouwen wordt ingenomen, een toeristische zone worden? De schepen van Handel van de Stad Brussel antwoordt zonder aarzelen « Het is een verzoek van Filigranes »  » (Le Soir, 13/05/18). Volgens onze informatie van de vakbonden is « vier dagen na het verzoek van Filigranes om een toeristische zone te worden, het verzoek ingewilligd « . Bovendien lijkt dit verzoek geen bevestiging te zijn van een reeds bestaande praktijk (7 dagen per week, 365 dagen per jaar open), maar  » omdat hij met de nieuwe gemeenschappelijke commissie de mensen nu dubbel moet betalen in het weekend en op feestdagen, wat niet het geval is als de zaak in een toeristisch gebied is gevestigd . Het vervelende van de nieuwe paritaire commissie (CCP311) is dat over zondag- en avondwerk, dat nogal vaag blijft, alleen op vrijwillige basis met de vakbond kan worden onderhandeld, terwijl de oude paritaire commissie (201) Filigranes de mogelijkheid bood een afwijking te krijgen voor « krantenhandel ». De overgang naar een toeristische zone maakt het ook mogelijk om, na onderhandelingen, een veertigtal zondagen per jaar open te stellen… niet handig voor de 365/365.

DE FILIGRAANZAAK: EEN PARADIGMA VAN « FAMILIE »-MANAGEMENTTECHNIEKEN

Filigranes is geen uitzondering, en dat is het punt. Er zijn functies die bepaalde persoonlijkheidstypes en relationele vormen in een bepaalde sociale context aantrekken, afstoten, creëren en uitlokken. De vorm die de arbeidsorganisatie aanneemt in een kapitalistische maatschappij, de angst om zijn baan te verliezen in een concurrerende wereld waar men zichzelf moet verkopen en waar werkloosheid structureel is, de waardering die men hecht aan het feit dat men niet « zonder » is, de kredieten, de huur… dit alles breekt aan de wortel de mogelijke impulsen van solidariteit, de toenadering, de bekommernis om het lijden op het werk van de ander, die « kleine bazen » voortbrengt, de weerzinwekkende, de weerzinwekkende, de onderdanige, de lijdende mens. In een « zinken of zwemmen »-systeem proberen de meesten, helaas, zich te redden, een minderheid komt in opstand en wordt snel ontslagen, maar de meerderheid pikt het, lijdt, wordt depressief, krijgt somatisatie. Dan blijven degenen over die profiteren van de collectief georganiseerde onrechtvaardige behandeling, profiterend van het beetje macht dat zij bij volmacht ontlenen aan degene die het monopolie heeft op pesterijen. De bazen weten hoe ze hen moeten gebruiken en misbruik van hen maken; ze weten wie zwak is, wie een « vader » nodig heeft, maar ze weten ook dat wanneer het verlangen van de pretendent te ver gaat, een baas te willen zijn in plaats van een baas, ze hem zullen moeten ontslaan. Anderen geloven erin, « zagen » het niet, wilden het goed doen. Ophélie[note], die zes jaar aan het hoofd had gestaan van een van de winstgevende afdelingen van de winkel, werd ontslagen toen ze op een ochtend om 8 uur aankwam:  » hebben we besloten je contract te beëindigen omdat je niet langer een goede vloermanager bent. Je collega’s dragen hun badge niet, X neemt te veel pauzes… Je krijgt 6 maandsalarissen uitbetaald ». Ontslagen mensen zijn voorbeelden: « mensen zijn bang om hun baan te verliezen, ze kennen hun rechten niet » . Onrechtmatig ontslag is in België uitzonderlijk. En dan, als  » Filigrania zo gegroeid is dat het nu een van de meest lucratieve provincies van het Rijk der Letteren is »[note], laten we het gaan…

ALSOF ALLES NORMAAL WAS…

Als Marc Filipson het boek  » Op de foto in het interview van de onnavolgbare Béatrice Delvaux van 20 februari 2016 is het vooral verdeeldheid en controle waar de baas van lijkt te houden:  » camera’s gericht op de werkstations van de werknemers « ,  » zijn dochter plaatste als een gezaghebbende relais « , twee keer per maand heen en weer reizend vanuit Londen,  » variabele salarissen voor dezelfde functies « ,  » « Vind ik leuk » op Facebook en bellen naar het kantoor van de baas als hij ze niet leuk vindt ». Maar het meest verderfelijke aspect is misschien wel de « zachte » vorm van dit soort management, waarbij hiërarchische posities worden gebruikt en misbruikt, maar waarbij de mensen ook wordt wijsgemaakt dat zij « één grote familie » zijn. Dit is de techniek vanteambuilding, een perverse verstoring van de hiërarchische verhoudingen die, uit zijn verband gerukt, de ondergeschikte zijn positie doen « vergeten » wanneer hij terugkeert in de werkcontext. Eenmaal in de professionele realiteit, maken de « banden » die daarbuiten zijn gelegd het moeilijker om de zaak aan te vechten.

Kortom, wij vinden in deze casestudie die Filigranes is, de spectaculaire vorm die onze samenleving als geheel aanneemt: wij proberen alles glad te strijken, doen wat nodig is opdat wij niet kunnen waarnemen dat wat wij zien, het diametraal tegenovergestelde resultaat is van wat er achter de schermen gebeurt. Het zou zijn alsof je op vakantie bent in een hotel in een van die landen waar je van het klimaat houdt, maar waarvan je de politiek probeert te vergeten, het contrast tussen het all-inclusive buffet en de slavernij in de keuken waar het vandaan komt. Dus het is Filigranes, maar het is bijna overal: het is het « alsof » spel. We doen alsof alles in orde is. Maar het probleem is dat het velen van hen ziek maakt…

 » Het kan me niet schelen wat iedereen over me zegt. Ik ben een provocateur, ik kan het niet helpen « (Le Soir, 21/02/2016), zei Marc Filipson. Heel goed. Wij zijn er dus zeker van dat hij ons artikel van deze zomer Kairos , dat u in de rekken van de boekhandel zult vinden… Filigranes, met wijsheid en openheid zal ontvangen. Nou, schiet op, ze kunnen snel gaan!

Alexandre Penasse

GETUIGENIS VAN SAMANTHA

Ik heb bijna 9 jaar bij de Librairie Filigranes gewerkt en ben in 2014 geëindigd als directeur. Na talloze meningsverschillen over Mr Filipson’s extreme personeelsbeleid, besloten we mijn contract te beëindigen. Ik schrijf u niet uit wraak, maar gewoon omdat achter de gladde façade die aan de media wordt gepresenteerd een heel andere waarheid schuilgaat. De realiteit is ver verwijderd van de ideale situatie die in de pers wordt beschreven. Afgezien van de cijfers die beschikbaar zijn op de website www.bnb.be en die aantonen dat het niet goed gaat met Filigranes, is het ook tijd om de extreme bestuurspraktijken aan de kaak te stellen die de heer Filipson heeft ingevoerd en die gebaseerd zijn op een klimaat van tirannie en angst. Niemand heeft het over de honderden ontslagen en vrijwillige vertrekkers alleen al vanwege de persoonlijkheid van de heer Filipson, noch over het ongezonde klimaat dat in dit bedrijf heerst. Tussen seksuele toespelingen, ongepaste gebaren, beledigingen en driftbuien, is niemand veilig. En er wordt met geen woord gerept over de druk en de pesterijen waaronder de werknemers te lijden hebben, die bij het minste of geringste meningsverschil met ontslag worden bedreigd! Met behulp van pikante en ongefundeerde persberichten (de zogenaamde associatie met Daily Bread, de zogenaamde installatie in New York en Miami, de zogenaamde lancering van een e-commerce site) probeert de heer Filipson gewoon de vis te verdrinken door een bedrijf te presenteren dat zogenaamd vol projecten zit. De cijfers zijn slecht, de werknemers zijn slecht, en de heer Filipson probeert via de pers zijn ex-werknemers verantwoordelijk te stellen.

Samantha stuurde deze brief destijds naar diverse media, zonder enige reactie.

Il y a presque quatre ans, nous publiions un article sur « la plus grande librairie d’Europe » et son patron, sise au cœur de Bruxelles, dénonçant à l’appui de témoignages les comportements pour le moins douteux[note] de ce dernier, mais aussi les passe-droits politiques dont il bénéficiait. Cela nous aura valu des remerciements discrets de certains libraires (aussi d’un éditeur parisien), mais également des demandes d’explications de la part de la Communauté française (qui n’a toutefois rien fait suite aux atteintes dénoncées dans l’article…), après une plainte reçue portant sur un passage de l’article qui ne leur aura pas plus. Autre effet: Marc Filipson retira tous les Kairos de sa librairie et stoppa net la collaboration. Aujourd’hui, alors que la moitié du personnel porte plainte contre Marc Filipson (48 des 95 employés), certains médias se réveillent. Là encore, cette situation démontre comment la presse ne joue pas son véritable rôle et ne l’ouvre que quand elle ne peut plus la fermer… A l’époque, une des employées avait tenté d’alerter les médias: en guise de réponse, elle n’avait eu que le silence.

Ci-dessous, l’article de Juin 2018.

Tout paraît en général calme, bon-enfant, serein. Mais la violence du management moderne se révèle rarement dans la présentation et la façade commerciale, au contraire, puisque le spectacle de l’harmonie en est son garant. Elle sévit donc dans un entre-deux, dans les injonctions, les menaces, infligeant souffrances et « burn-out », révélés au détour d’un témoignage anonyme ou de celui qui, parti, exprime tout ce qu’il a vécu et ne pouvait plus garder pour lui seul. Aujourd’hui, des libraires de « la plus grande librairie de plain-pied d’Europe », sise à Bruxelles, là où les politiciens belges et autres personnages médiatiques vont faire leurs emplettes le dimanche, nous révèlent ce qui se cache derrière la couverture. 

Bienvenue à la librairie Filigranes, fournisseur breveté de la Cour de Belgique, ouverte 7 jours sur 7, 2600 m² de surface, bar, champagne et caviar, petite restauration, piano, produits bios, jeux, vins… et livres, « où l’on peut flâner dans les rayons, lire en buvant un café ou écouter les auteurs lors des présentations et séances de dédicaces ». Son patron, Marc Filipson, instituteur de formation, « insatisfait par son salaire, quitte l’enseignement lorsqu’une opportunité se présente », et reprend une petite Librairie en 1983, « La Providence ». Mais c’est en 1988 que l’aventure de Filigranes commence vraiment, alors qu’il déménage avenue des Arts, dans une surface de 180 m². Année 2000, Filigranes passe à 1000 m² ; 2007, 1700 m² ; 2013, pour ses 30 ans, elle passera à 2600 m². C’est l’emballement.

Pour celui qui dit « J’aime vendre, je me fous de ce qu’on peut dire » (Le Soir, 21/02/2016), le livre est un produit comme un autre. « Tout chez moi part du plaisir de vendre, j’ai toujours été un commerçant, j’ai toujours aimé vendre », ajoute MF, mais malheureusement, « il y a les mauvais choix en interne, ces collaborateurs bourrés de qualités sans doute, mais qui ne conviennent pas pour le job » (L’Echo, 23/12/2017). Filipson engage donc des libraires talentueux, « mais ce qu’il veut, c’est autre chose : des vendeurs, des gendarmes, des robots… ». L’homme, dans ses diverses interviews, ne parlera pas de sa gestion du personnel, lui qui pense juste « être trop bon ». Ce qui est curieux, c’est que depuis 1987, Filipson n’ait pas pensé à déposer une copie du règlement de travail au bureau régional du Contrôle des lois sociales, en vertu de la loi du 12 avril 1965. Clairement en infraction, lorsqu’on demande à l’administration centrale du SPF Emploi, Travail et Concertation sociale, pourquoi depuis plus de trente ans cette obligation n’a jamais été respectée et qu’ils ne trouvent aucune trace de règlement du travail chez eux, ils nous disent « c’est qu’il n’y a eu aucune plainte ». En trente ans ? Étrange. En tous cas, selon nos témoignages, une plainte a bien été déposée à l’inspection du travail en 2017. Le risque pour Filigranes : une amende, ou bien plus. 

Enfin, cette absence de règlement officiel rend tout à fait plausible ce que nous disaient les libraires actuels ou ayant travaillé chez Filigranes, que nous avons rencontrés, à savoir qu’il n’y avait pas d’horaires fixes, pas de barèmes imposés par une commission paritaire plus adaptée, des démissions forcées, des arrêts maladie nombreux, un turn-over énorme (une centaine de personnes en 6 ans), avec beaucoup de licenciements injustifiés. Et si auparavant le renvoi pouvait se faire aisément et sans justificatif en Belgique, maintenant il est obligatoire de motiver la décision, au risque d’un contrôle si on ne le respecte pas, « mais il n’y en a jamais, nous dit une employée », le C4 indiquant « incompatibilité d’humeur, restructuration, divergences… ». Les institutions en seraient d’ailleurs informées : « l’Onem indemnise souvent quand un collègue démissionne, car l’organisme et le syndicat sont au courant ». Et quand l’employé au bout du rouleau se voit refuser un C4 « à l’amiable » accordé de manière aléatoire, il démissionne, la plupart du temps avec aucun plan de secours et au risque de se voir refuser les indemnités de chômage… 

Par ailleurs, la commission paritaire ne semblait pas la bonne jusqu’il y a à peine quelques mois, définissant dès lors de mauvaises conditions imposées par l’employeur sans cadre légal en termes de salaires, congés, heures supplémentaires[note]…

SOUFFRIR POUR RÉUSSIR 

Mais « comme le disent des coachs, aujourd’hui, pour réussir il faut avoir souffert », n’est-ce pas (Le Soir, 20/02/2016) ? Et pour ce faire, un coach, « Marcus, roi de Filigranie »[note], en engagera un, organisant à l’époque « des séances obligatoires de coaching de 8 heures pour faire accepter les visions du management de Marc Filipson ».

C’est vrai, faut savoir se vendre. Point de morale dans ce cas. Ainsi, quand Zemmour passera par la Belgique, on l’invitera en grande pompe pour venir débattre à la librairie. Ce sera annulé ? Pas grave, le buzz aura été fait et on aura parlé de qui ? De Filigranes, et donc de Filipson. « Depuis cette demande d’interdiction [de la venue de Zemmour à Filigranes] par l’élue Écolo, le livre se vend à nouveau par brouettes, alors que, début décembre, quasiment plus personne ne l’achetait »[note]. Le jour même « Zemmour fut introduit avec humour par Marc Filipson », au déjeuner conférence du Cercle de Lorraine, réunissant patrons, noblesse, médias et politiques. Ce n’est pas un problème si l’invité déclarait que les « musulmans dans le peuple français nous conduira au chaos et à la guerre civile ». « Après cela, il fut tout de même invité à venir manger la galette des rois chez Filigranes en conviant la presse, alors même que la librairie avait reçu des menaces et que les employés lui avaient demandé d’en tenir compte ». Mais la cupidité, ou l’âme commerçante, a tout de même ses limites, et on se demanderait s’il n’y a pas là quelques prédilections pour la Kippa plutôt que la Burka. Zeymour donc, mais pas Dieudonné. 

L’homme sait ce qui rameute, mais quand on ose questionner le choix d’inviter Nabila en grande pompe dans sa librairie, ce serait là « snober » l’auteure : « Face à un phénomène comme Nabila qui a vendu plus de 65.000 exemplaires de son livre, on ne peut pas juste répondre que c’est une littérature en dessous de tout. Nos enfants, adolescents, lisent “Harry Potter”, mais aussi Nabila. Il faut accepter cela et se poser la question de savoir pourquoi, à 24 ans, on décide d’écrire déjà son autobiographie ». (RTBF, 8 juin 2016). Un peu de philosophie… ou de marketing : le jour où il invita la Youtubeuse Enjoy Phoenix, plus de 4.500 personnes attendaient devant la libraire. Et quand on aime vendre, c’est plus intéressant d’avoir 4.500 potentiels acheteurs de torchons que 10 personnes qui savent ce qu’est un livre et viennent pour ça. Pour Nabila, la devanture du magasin et une partie de l’intérieur avaient été redécorés pour l’occasion. C’est peut-être aussi pour ça que « nos enfants, adolescents, lisent Nabila »… C’est là une logique récurrente empruntée aux médias de masse : participer à créer le phénomène en feignant qu’on ne fait juste que le relayer. 

Et pour se faire voir, vendre, affecter la générosité, rien de tel que la charité, ce pantomime dont raffolent ceux qui ne veulent surtout rien changer à la société qui génère la misère qu’ils pallient à coups de piécettes, ou d’achat de livres et de coupes de champagne. Les soirées caritatives, celles que la bonne bourgeoisie et les notables affectionnent, car elles ne remettent jamais en question l’inégalité dont ils profitent, laissent aux associations 10 % des gains de la soirée et 100 % des bénéfices du bar. Les libraires, c’est leur soirée « Mère Thérésa ». Certes, « ils peuvent récupérer ces heures une fois (alors que c’est du travail en soirée qui devrait valoir au moins le double), mais surtout pas quand ça les arrange… Mais le mieux est de le faire officiellement bénévolement en annonçant qu’on offre son travail pour ces soirées-là. Mais surtout, ce n’est absolument pas une question de choix : la plupart des employés croient que c’est “obligatoire” et quand ils s’y refusent ça ne se passe pas très bien (…) Il y a une forme de chantage affectif/jugements de valeur de notre professionnalisme et notre « solidarité » »… Rien n’est « imposé » donc, mais tout est suggéré. Les clients achètent donc leurs livres, assurés de faire une bonne action en ne faisant rien. 

L’homme a aussi ses relations politiques. Alors que Filigranes ouvre 7 jours sur 7, 365 jours de l’année, il le faisait bien avant que la portion de rue qu’il occupe soit déclarée zone touristique. Le Soir se demandait il y a peu « Mais pourquoi faire passer en zone touristique une portion de rue occupée à la très grande majorité par des immeubles de bureaux ? L’échevine du Commerce de la Ville de Bruxelles répondant sans hésiter “C’est une demande de Filigranes” » (Le Soir, 13/05/18). Selon nos informations auprès des syndicats, « quatre jours après la demande de Filigranes de passer en zone touristique, celle ci à été acceptée ». Cette demande ne semble en outre pas là pour entériner une pratique (ouvrir 7/7 jours, 365 jours/ an) déjà à l’œuvre, mais « parce qu’avec la nouvelle commission paritaire, il doit désormais payer les gens double les week-ends et jours fériés, ce qui n’est pas le cas si le commerce est situé en zone touristique ». Ce qui devient embêtant avec la nouvelle commission paritaire (CCP311), c’est que le travail du dimanche et en soirée, qui demeure assez flou, est soumis à négociation avec le syndicat et sur base uniquement volontaire, là où l’ancienne commission paritiaire (201) permettait à Filigranes d’obtenir une dérogation pour « commerce de journaux ». Le passage en zone touristique autorise par ailleurs l’ouverture, après négociation, à une quarantaine de dimanches par an… pas commode pour le 365/365.

LE CAS FILIGRANES : PARADIGME DES TECHNIQUES MANAGÉRIALES « FAMILIALES » 

Filigranes n’est pas une exception, et c’est bien là l’intérêt. Il y a des fonctionnements qui attirent, repoussent, créent, suscitent des types de personnalité et des formes relationnelles particulières dans un certain contexte social. Ainsi, la forme que prend l’organisation du travail dans une société capitaliste, la crainte de perdre son emploi dans un monde compétitif où il faut se vendre et où le chômage est structurel, la valorisation attachée au fait de ne pas être « sans », les crédits, le loyer… tout cela brise à la racine les possibles élans de solidarité, le rapprochement, le souci pour la souffrance au travail de l’autre, générant des « petits chefs », des dégoûtés, des dégoûtants, des soumis, des souffrants. Dans un système du « Marche ou crève », la plupart, malheureusement, tentent de tirer leur épingle du jeu, une minorité se révolte et se voit vite signifier son renvoi, mais la majorité encaisse, souffre, déprime, somatise. Restent ceux qui tirent parti du traitement inique collectivement organisé, tirant profit du peu de pouvoir qu’ils prennent par procuration à celui qui a le monopole de la brimade. Ceux-là, la perversité patronale sait les instrumentaliser, en tirer profit ; elle sait qui est faible, qui a besoin d’un « père », mais elle sait aussi qu’il faudra, quand les velléités du prétendant iront trop loin, voulant être chef à la place du chef, le virer. D’autres y croient, n’ont « pas vu », voulaient bien faire. Ophélie[note], responsable d’un des rayons rentables du magasin depuis 6 ans, a été licenciée en arrivant un matin à 8 h : « on a décidé de mettre fin à ton contrat parce que tu n’es plus un bon chef de rayon. Tes collègues ne portent pas leur badge, X prend des pauses trop longues… On te paiera 6 mois de salaire ». Les virés constituent alors des exemples : « les gens ont peur de perdre leur boulot, ils ne connaissent pas leurs droits ». Le licenciement abusif est exceptionnel en Belgique. Et puis, comme « la Filigranie a tant grandi qu’elle est maintenant une des provinces les plus lucratives de l’Empire des Lettres »[note], on laisse faire… 

COMME SI TOUT ÉTAIT NORMAL… 

Si Marc Filipson tient dans la main le livre « Divertir pour dominer », sur la photo publiée dans l’interview faite par l’inénarrable Béatrice Delvaux ce 20 février 2016, c’est surtout la division et le contrôle que semble affectionner le patron : « caméras pointées sur le poste de travail des employés », « sa fille placée comme relais autoritaire », faisant l’aller-retour deux fois par mois de Londres, « salaires variables pour des mêmes fonctions », « contrôle des “Like” sur Facebook et convocation dans le bureau du patron si certains lui déplaisent ». Mais le plus pernicieux peut-être est la forme « soft » que prend ce type de management où l’on use et abuse des positions hiérarchiques, mais où on fait aussi croire qu’on est « une grande famille ». C’est la technique du Teambuilding, bouleversement pervers des relations hiérarchisées qui, sorties de leur contexte, font « oublier » au subalterne sa position quand il revient dans le contexte de travail. Une fois dans la réalité professionnelle, les « liens » créés à l’extérieur rendent plus difficile la contestation. 

En somme, on retrouve dans cette étude de cas qu’est Filigranes, la forme spectaculaire que prend notre société dans son ensemble : on tente de tout lisser, faisant le nécessaire pour qu’on ne puisse percevoir que ce qu’on voit est le résultat diamétralement opposé de ce qui se passe en coulisse. Ce serait comme en vacances dans un hôtel dans un de ces pays dont on affectionne le climat, mais dont on tente d’oublier la politique, ce contraste entre le buffet all-inclusive et l’esclavage dans la cuisine dont il procède. C’est donc Filigranes, mais c’est presque partout : c’est le jeu du « comme si ». On fait comme si tout allait bien. Mais le problème, c’est que ça en rend beaucoup malades… 

« Je me fous de tout ce qu’on peut dire de moi. Je suis un provocateur, c’est plus fort que moi » (Le Soir, 21/02/2016), disait Marc Filipson. Très bien ! Nous sommes ainsi sûrs qu’il accueillera avec sagesse et ouverture notre article de ce Kairos estival, que vous trouverez d’ailleurs dans les rayons de la librairie… Filigranes. Enfin, dépêchez-vous, ils risquent de partir vite ! 

Alexandre Penasse

TÉMOIGNAGE DE SAMANTHA 

J’ai travaillé durant près de 9 ans au sein de la Librairie Filigranes, pour terminer en 2014 au poste de directrice. À la suite de nombreux désaccords concernant la politique extrême de Mr Filipson en matière de gestion du personnel, nous avons décidé de mettre fin à mon contrat. Si je vous écris, ce n’est nullement dans un esprit de vengeance, mais simplement parce que derrière la façade lisse présentée aux médias se cache une tout autre vérité. La réalité est bien loin de la situation idéale décrite dans la presse. Au-delà des chiffres disponibles sur le site www.bnb.be et qui prouvent que Filigranes ne va pas bien, il est également temps de dénoncer les pratiques managériales extrêmes mises en place par Mr Filipson, s’appuyant sur un climat de tyrannie et de peur. Personne ne fait état des centaines de licenciements et de départs volontaires dus à la seule personnalité de Mr Filipson, ni du climat malsain qui règne dans cette entreprise. Entre allusions sexuelles, gestes déplacés, insultes et crises de colère, personne n’est à l’abri. Et il n’est jamais fait état de la pression et du harcèlement subis par les employés, menacés de licenciement au moindre désaccord exprimé ! À grands coups de communiqués de presse racoleurs et infondés ( la soi-disant association avec le Pain quotidien, la soi-disant installation à New York et Miami, le soi-disant lancement d’un site e‑commerce), Mr Filipson tente simplement de noyer le poisson en présentant une entreprise soi-disant débordante de projets. Les chiffres vont mal, les employés vont mal, et Mr Filipson, au travers de la presse, tente d’en faire assumer la responsabilité par ses anciens employés. 

À l’époque, Samantha a envoyé ce courrier à plusieurs médias, sans réponse. 

Advocate Viriginie de Araujo-Recchia werd op 22 maart ‘s ochtends in het bijzijn van haar kinderen uit haar huis ontvoerd, waarbij haar computer in beslag werd genomen. Haar familie en collega’s wisten urenlang niet waar ze heen was gebracht. Volgens de laatste berichten is mevrouw Araujo-Recchia inmiddels gelokaliseerd en wordt zij bijgestaan door een collega.

De advocaat neemt deel aan de werkzaamheden van de burgerjury met Reiner Fuellmich, en verdedigt ook Jean-Dominique Michel. Zoals deze laatste in zijn publicatie verklaart: «  Maître de Araujo-Recchia heeft, namens de verenigingen Bon Sens en AIMSIB (Association Internationale pour une Médecine Scientifique Indépendante et Bienveillante), bij het Hof van Justitie van de Republiek een klacht ingediend tegen Jean Castex, Olivier Véran en Jean-Michel Blanquer.[note]

Als de staatsmaffia wordt aangevallen, ontketent ze haar waakhonden.

De heer de Araujo Recchia heeft geen blad voor de mond genomen en de nutteloosheid en schadelijkheid aan de kaak gesteld van het masker, een muilkorf die een meerderheid van de mensen heeft aanvaard te dragen; maar ook de dramatische gevolgen van de opsluiting: « De gevolgen van deze inperking zijn desastreus voor de gezondheid, het leven van de burgers en de economie van het land, waarbij de rechten van de mensen worden geschonden. In 2020 publiceerde het een rapport getiteld « Dictatuur 2020 », waarin de regering werd beschuldigd van « staatsterrorisme, ondermijning van de fundamentele belangen van de natie en misdaden tegen de menselijkheid ».

De heer de Araujo Recchia heeft ook een klacht ingediend tegen de parlementsleden die voor de wet van 5 augustus hebben gestemd waardoor miljoenen beroepsbeoefenaars worden gedwongen zich te laten inspuiten met het experimentele produkt dat ten onrechte « vaccin » wordt genoemd.

https://www.francesoir.fr/opinions-entretiens/virginie-araujo-recchia-plainte-parlementaires

L’avocate Viriginie de Araujo-Recchia a été enlevée chez elle le 22 mars au matin, devant ses enfants, son ordinateur saisi. Ses proches et collègues n’ont eu aucune idée du lieu où elle a été emmenée, pendant plusieurs heures. Selon les dernières nouvelles, Me Araujo-Recchia aurait depuis été localisée et est assistée par un confrère.

L’avocate participe aux travaux du Jury citoyen avec Reiner Fuellmich, et défend par ailleurs Jean-Dominique Michel. Comme ce dernier l’explique dans sa publication : « Maître de Araujo-Recchia, a déposé, pour le compte des associations Bon Sens et AIMSIB (Association Internationale pour une Médecine Scientifique Indépendante et Bienveillante), une plainte auprès de la Cour de Justice de la République contre Jean Castex, Olivier Véran et Jean-Michel Blanquer. »[note]

Quand on s’attaque à la mafia d’État, celui-ci lâche ses chiens de garde.

Me de Araujo Recchia n’a pas sa langue dans sa poche et a dénoncé l’inutilité et la nocivité du masque, muselière qu’une majorité de gens a accepté de porter; mais aussi les effets dramatiques du confinement: « Les conséquences découlant de ce confinement sont désastreuses pour la santé, la vie des citoyens et l’économie du pays, en violant par la même les droits du peuple« . Elle a rendu public en 2020 un rapport intitulé « Dictature 2020 », accusant le pouvoir de « terrorisme d’État, atteinte aux intérêts fondamentaux de la nation et crime contre l’humanité ».

Me de Araujo Recchia a également déposé plainte contre les parlementaires ayant voté la loi du 5 août contraignant des millions de professionnels à se faire injecter le produit expérimental appelé abusivement « vaccin ».

https://www.francesoir.fr/opinions-entretiens/virginie-araujo-recchia-plainte-parlementaires

Hallo allemaal,

Ik ben gedagvaard op dinsdag 22 maart 2022 om 19.45 uur in de kantoren van de Ordre des Médecins in Bergen, rue des Archers.

Voor degenen die willen en kunnen, stel ik voor dat u mij komt steunen, ontmoet elkaar om 19.00 uur voor de artsenvereniging, er is een klein pleintje aan de zijkant.

Ik ben van plan officiële toestemming te vragen voor deze bijeenkomst om ervoor te zorgen dat alles soepel verloopt.

De echte geneeskunde, de geneeskunde die de eed van Hippocrates eerbiedigt, de geneeskunde die behandelt ongeacht politieke dictaten of ongegronde instructies van de autoriteiten, wordt vandaag bedreigd.

Dit medicijn is serieus, legaal, wetenschappelijk en legitiem.

Het wordt verdedigd door vele collega’s.

Wij zijn verschillende artsen die in sommige media worden belasterd, beledigd, bekritiseerd zonder enig recht op weerwoord. Zonder enige nuance, worden we uitgemaakt voor anti-vax, onverantwoordelijk, criminelen!

Er zijn verschillende artsen die dreigen te worden geroyeerd, gewaarschuwd, geschorst, berispt of vervolgd.

Waarom?

Voor het behandelen van onze patiënten met de eerste behandelingen waarvan bekend is dat ze effectief zijn.

Om levens te redden en overbelasting van ziekenhuizen te voorkomen.

Om onze patiënten een weloverwogen, onpartijdig, onafhankelijk (van politieke of mercantiele dictaten), evenwichtig advies te geven over de voordelen en risico’s van vaccinaties tegen COVID.

Voor het adviseren van onze patiënten volgens onze kennis en expertise, en het uitleggen hoe de immuniteit op natuurlijke wijze kan worden versterkt.

Voor het weigeren te liegen, misbruiken en verlaten van onze patiënten.

De bevolking heeft zich niet laten misleiden en steeds meer mensen, zowel burgers als artsen, roepen de autoriteiten ter verantwoording.

Het is de Orde die op een dag rekenschap zal moeten afleggen!

Het zijn het College en Sciensano die zullen moeten uitleggen hoe deze instellingen het huidige beheer van COVID kunnen onderschrijven: Afwachten, paracetamol nemen en vaccineren, hardnekkig het bestaan van vroegtijdige behandelingen negeren (ivermectine, azitromycine, bloedplaatjesaggregatie, antistolling, corticosteroïden, N-acetyl-cysteïne, melatonine, vitamine D, C, zink), werkzaamheid en veiligheid tegen elkaar afwegen, en blindelings een vaccinatie verdedigen waarvan de ernstige bijwerkingen zich op alarmerende wijze opstapelen.

Kom en steun me.

Ik vraag alleen deze voorwaarden:

Kom in vrede en goed gehumeurd, in de zekerheid dat vroeg of laat de waarheid zal zegevieren over de leugens, en dat recht zal geschieden. Echte gerechtigheid.

Kom met je familie, met je kinderen, carpool.

Ik vraag u om in plaats van de gebruikelijke toespraken van de gebruikelijke artsen te komen musiceren, zingen, dansen, met elkaar te praten en de grote menselijke solidariteit te voelen die elke dag groeit.

Geen toespraak.

Geen platform.

Gewoon burgers, artsen die nog niet gesproken hebben, moeders en vaders die willen getuigen, zonder haat, zonder geweld, zonder woede, gewoon om te spreken vanuit het hart.

Zingen, dansen, feesten.

Bedankt voor het respecteren van mijn wensen en nogmaals bedankt, echt, voor uw steun.

Uw aanwezigheid maakt een verschil, herstelt het evenwicht.

Deel dit bericht overal waar je denkt dat het nuttig is.

DANK U.

Drs. Pascal Sacré